مراد عهودى است كه حق سبحانه و تعالى اخذ آن كرده از عباد خود بايمان و طاعت در آن چه حلال يا حرام گردانيده است بر ايشان و از ابن عباس نيز اين قول روايت كرده‌اند در روايت ديگر از او نقل كرده اند كه عهود هر چيزى است كه حق سبحانه و تعالى حلال گردانيده است يا حرام ساخته و آنچه فرض كرده و محدود و معين گردانيده در قرآن و معنى آنست كه نكث احكام الهى مكنيد و از آن در مگذريد و مؤيد اين است قوله تعالى * ( وَالَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّه مِنْ بَعْدِ مِيثاقِه وَيَقْطَعُونَ ما أَمَرَ اللَّه بِه أَنْ يُوصَلَ وَيُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ ) * سيم آنكه مراد به آن عقودى است كه مردمان يكديگر را تعاقد مينمايند و عقد آن ميكنند بر نفس خود چون عقد ايمان و عقد نكاح و عقد عهد و عقد بيع و عقد حلف و اين از ابن زيد و زيد بن اسلم روايتست چهارم آنكه امر است از حق سبحانه و تعالى باهل كتاب بوفا كردن به آنچه اخذ ميثاق كرده ايشان كه آن عمل كردن ايشانست به آنچه در تورية و انجيل است در تصديق نبى ما صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم و آنچه از نزد حقتعالى آورده و اين قول ابن جريح است و ابو صالح و قول اقوى از اين اقوال قول ابن عباس رضى اللَّه عنه است كه مراد به آن عقود اللَّه است كه ايجاب فرموده بر بندگان در حلال و حرام و فرايض و حدود و اقوال ديگر در اين قول داخل است پس واجب است وفا بجميع آن مگر به آنچه عقد باشد در معاونت بر اثم و امر قبيح چه اين محظور است بلا خلاف و بعد از ذكر اجمال در امر بعقود تفصيل آن مىكند و ميفرمايد * ( أُحِلَّتْ لَكُمْ ) * حلال گردانيده شده است بر شما * ( بَهِيمَةُ الأَنْعامِ ) * چهار پايان بسته زبان كه آن ازواج ثمانيه‌اند از شتر و گاو و بز و ميش و در انوار گفته كه بهيمه هر حى است كه او را تمييزى نباشد و گويند مراد حيوانات ذات اربعاند و اضافه آن بانعام براى بيان است كقولك ثوب خز معناه البهيمة من الانعام و آن ازواج ثمانيه‌اند و آنچه ملحق است به آن از ظبى و بقر و حش و حمار و نزد كلبى و قراء مراد به آن ظبى و بقر و حمار وحش است و مانند آن از حمار وحشى كه مماثل انعاماند در احتراز و عدم اتيان و اضافه بانعام باعتبار ملابسه شبه است و نزد جمعى ديگر مراد اجنه اند كه از بطون انعام بيرون آيند يعنى اگر مادر را بكشند و بچه در شكم او تمام خلقت باشد و موى بر آورده و روح درآمده كشتن مادر كشتن او بود و حلال بود و اگر تمام خلقت نباشد به هيچ وجه حلال نباشد و اين قول ابن عباس رضى اللَّه عنه است و ابن عمر رحمة اللَّه عليه و مروى از ابى جعفر صلوات اللَّه و سلامه عليه و ابى عبد اللَّه صلوات اللَّه عليه و اولى حمل آيه است بر عموم و قوله * ( إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ ) * استثناء است از بهيمة يعنى همه حيوانات غير صاحب ناب حلالست مگر حرام كرده شده آنچه خوانده خواهد شد بر شما هم در اينسوره و هو قوله حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ الى آخر الاية و قوله